Readmisija i Srbija: prošlost, sadašnjost i budućnost istog problema

Readmisija i Srbija: prošlost, sadašnjost i budućnost istog problema

Krvavi raspad SFRJ i homogenizacija stanovništva na nacionalnoj osnovi proizveli su velike migracione procese, masovno izbeglištvo, interno raseljavanje kao i činjenicu da je jedan značajan broj sigurnost potražio u zemljama EU gde su zatražili politički azil. Izrazite regionalne razlike i privredna tranzicija koja je dovela velike industrijske sisteme do propasti, rezultirali su nepovoljnim unutrašnjim migracijama ka velikim gradovima što je opet dovelo do demografskih poremećaja. Pojedini delovi Srbije su gotovo opusteli dok se gradovi guše u prenatrpanosti. Čitav proces prati narastajuće siromaštvo koje posebno pogađa kategorije izbeglica i interno raseljenih lica i pripadnike određenih nacionalnih zajednica. Razočarani izneverenim obećanjima političkih lidera o „boljem životu u Srbiji“ deo njih se opredelio za odlazak u zemlje EU gde su potražili politički azil jer ulaskom u taj proces momentalno su sticali privilegije i socijalnu pomoć namenjenu toj kategoriji.

Najveći broj njih je romske pripadnosti, a najzastupljenije destinacije su Austrija, Nemačka i Švedska.

Danas, gotovo četvrt veka posle početka krvavog raspada Jugoslavije i posle nekoliko perioda teških privrednih kriza koje su pogodile zemlje Zapada, većina ovih ljudi su postali veliki balast za države koje su ih prihvatile. Kada se uz to uzme u obzir politička realnost o narastajućem nacionalizmu i popularnosti koju uživaju desno orijentisane političke snage, Evropa je pronašla „rešenje“ i najveći broj ovih nesrećnika proglasila „lažnim azilantima“. Sledeći korak je bio potpisivanje Sporazuma o readmisiji sa zemljama odakle su došli. Srbija kao pravna naslednica svih Jugoslavija i kao zemlja koja prihvata sve postavljene uslove u procesu pridruživanja EU je „najgore“ prošla jer će na osnovu potpisanih bilateralnih I drugih sporazuma prihvatati lica (i već prihvata) obuhvaćena readmisijom, ne samo koja su sa njene teritorije, već I lica iz bivših republika SFRJ, od kojih su neke čak postale članice EU.

Tako se Srbija, pored već prisutnih političkih, ekonomskih i socijalnih problema suočava sa novim demografskim problemom i, iako i sama na prosjačkom štapu, sa prilivom velikog broja socijalno ugroženih lica sa pratećim sociološkim, psihološkim I integracionim problemima za šta evidentno neće imati ni mogućnosti ni snage. Da zlo bude veće Srbija je od EU dobila status „sigurne zemlje“ što, prevedeno, znači da je „idealna“ destinacija za deportaciju „lažnih“ azilanata.

Veći broj ovih lica je proveo duže od 10 godina u drugim državama, adaptirali su se i prilagodili sistemima u tim državama, zaboravili jezik, a većina njih nema zadovoljavajući stepen obrazovanja. Dobar deo ima problem i sa ličnom dokumentacijom, nemaju imovine, rešeno stambeno pitanje. Deca rodjena u drugim državama ne mogu da se uklope u novu sredinu jer ne znaju jezik. Samim tim ne mogu da se uključe u obrazovni sistem. Iz relativno sredjene životne situacije koju su imali završavaju u nehigijenskim naseljima, u objektima od kartona, bez socijalne pomoći, posla, zdravstvene zaštite, dokumenata… Preživljavaju na kazanima Narodnih kuhinja tek da ne pomru od gladi.

Srbija, u ovom trenutku nema jasno razradjenu strategiju kako da se izbori sa ovim problemom. Postoji ideja da se rasporede u ruralnim I napuštenim delovima Srbije što će, ukoliko se ova suluda ideja sprovede, poremetiti demografsku kartu države i dodatno opteretiti, ionako nerazvijene,  lokalne zajednice. Nema strategije za obrazovanje, rešavanja egzistencijalnih pitanja, zdravstvene zaštite, inkluziju I integraciju u srpsko društvo.

Jedino pomoć Srbiji sa strane može uneti malo svetla u ovu mračnu poziciju. Dekada Roma mora da prepozna i da prioritet ovom problemu i da u narednom periodu razradi sopstvenu strategiju u saradnji sa srpskim vlastima, kako da se trajno i kvalitetno ovaj problem reši. Jedno od rešenja je i medjunarodna donatorska konferencija gde bi učešće uzele države koje su u Srbiju „vratile“ lica kojima nije odobren azil niti boravak na njenoj teritoriji, veliki borci „za ljudska prava i prava Roma“, UNDP i drugi. Jedino na taj način se može sa demagogije i isprazne retorike preći na realno zalaganje za rešavanje životnog statusa lica iz readmisije. U suprotnom će Srbija dočekati da im se ovaj problem vrati kao bumerang i da, u budućnosti, postane ključni uslov za prijem u EU.

(NIAR)

Andrija Janićijević

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*