21.7.2014, NIAR – Najnovija istraživanja pokazuju pad standarda dece i adolescenata u romskoj populaciji u odnosu na 2010. godinu

21.7.2014, NIAR – Najnovija istraživanja pokazuju pad standarda dece i adolescenata u romskoj populaciji u odnosu na 2010. godinu

SVE VEĆI JAZ IZMEĐU SOCIJALNO UGROŽENIH KATEGORIJA, PRVENSTVENO ROMA I VEĆINSKOG STANOVNIŠTVA U SRBIJI

Rezultati najnovijeg istraživanja MICS 5, na bazi standarda postavljenog od strane UNICEF-a, pokazuju sve veći socijalni jaz između socijalno ugroženih kategorija, prvenstveno Roma i većinskog stanovništva u Srbiji.

U oblasti zdravlja i ishrane dece nije došlo do značajnog napretka, a razlike između opšte populacije i one u romskim naseljima i dalje su velike.

  • Smrtnost dece: Smrtnost odojčadi u romskim naseljima je i dalje skoro dva puta veća u odnosu na nacionalni prosek – 13 promila u romskim naseljima u odnosu na 6 promila među opštom populacijom, odnosno 14 promila nasuprot 7 promila za decu ispod 5 godina starosti.
  • Vakcinacija dece: 81% dece u opštoj populaciji je do trećeg rođendana primilo sve vakcine preporučene u nacionalnom kalendaru, a to je slučaj za manje od polovinu dece u romskim naseljima (44%). Međutim, samo 66% dece iz opšte populacije i 9% dece u romskim naseljima su potpuno vakcinisana u propisanom roku[1].
  • Dojenje i ishrana odojčadi: Stopa isključivog dojenja odojčadi u prvih šest meseci života i dalje je veoma niska (13%), kako za decu iz opšte populacije, tako i za decu iz romskih naselja. Procenat beba koje su predominantno dojene (majčino mleko kao glavni izvor ishrane) je veći (47% u opštoj populaciji i 61% za decu u romskim naseljima), ali ipak ukazuje na činjenicu da polovina svih beba u Srbiji nije adekvatno hranjena.
  • Minimalna raznolikost ishrane: 84% dece u opštoj populaciji i samo 43% dece u romskim naseljima ima obroke koji uključuju hranu iz četiri ili više grupa namirnica, što se smatra minimumom kako bi se obezbedila raznolikost ishrane za zdrav rast i razvoj. Neodgovarajući unos hrane utiče na ukupno stanje uhranjenosti, što se može videti u slučaju dece ispod 5 godina u romskim naseljima, gde procenat dece koja zaostaju u rastu iznosi 19% (niski su za svoj uzrast).

Podaci o ranom razvoju i učenju za decu od 3 do 5 godina starosti ukazuju na određene pozitivne pomake, ali i na rodne disparitete, kao i zabrinjavajuću regresiju u položaju najugroženijih grupa dece.

  • Predškolsko obrazovanje: Obuhvat dece uzrasta 3 do 5 godina predškolskim obrazovanjem u opštoj populaciji je u odnosu na 2010. godinu povećan sa 44% na 50%. Obuhvat dece iz najsiromašnijih domaćinstava je, međutim, opao sa 22% na samo 9%. Romi su i dalje uglavnom isključeni – samo 6% dece koja žive u romskim naseljima je obuhvaćeno predškolskim obrazovanjem.
  • Angažovanje odraslih: Uključivanje i majki i očeva u aktivnosti koje podržavaju učenje veoma je značajno za rani razvoj dece. Među opštom populacijom, 90% majki dece starosti 3-5 godina redovno je uključeno u aktivnosti koje stimulišu razvoj i učenje, dok isto važi za samo 37% očeva.
  • Dostupnost knjiga za decu: Procenat dece mlađe od 5 godina koja imaju bar tri dečije knjige u kući je ostao gotovo isti (72%). Zabrinjavajuće je, međutim, da je u romskim naseljima ovaj procenat u odnosu na 2010. godinu opao sa 25% na 12%.

Podaci o obrazovanju otkrivaju neznatne promene i nepromenjene nejadnokosti.

  • Osnovno obrazovanje: 97% dece školskog uzrasta u opštoj populaciji se upiše u prvi razred. Međutim, za decu školskog uzrasta u romskim naseljima, taj procenat pada na 69% . Dispariteti su uočljivi i tokom školovanja – 93% dece iz opšte populacije završi osnovno obrazovanje u poređenju sa samo 64% dece iz romskih naselja.
  • Srednje obrazovanje: Vrednosti indikatora u oblasti srednjoškolskog obrazovanja su ostale uglavnom nepromenjene. Tako 89% adolescenata iz opšte populacije pohađa srednju školu, dok je to slučaj za samo 22% adolescenata iz romskih naselja. Za devojčice iz romskih naselja situacija je daleko gora – samo 15% pohađa srednju školu.

Podaci iz oblasti dečije zaštite pokazuju određen napredak, posebno kada je u pitanju disciplinovanje dece.

  • Rano stupanje u brak: I dalje je visoka stopa devojčica iz romskih naselja koje rano stupaju u brak, što ograničava njihove životne izbore. Čak 17% ovih devojčica su se udale pre navršene 15-te godine života, a 57% je stupilo u brak pre navršene 18-te godine. Među njima je 38% adolescentkinja rodilo bar jedno dete pre punoletstva, što donosi dodatne izazove za njihovo zdravlje i obrazovanje.
  • Disciplinovanje dece: Od 2010. godine, procenat dece između prve i 14-te godine koja su doživela psihološko nasilje ili fizičko kažnjavanje je, prema odgovorima ispitanika, opao sa 67% na 43% u opštoj populaciji, odnosno sa 86% na 66% u romskim naseljima. Uočeni napredak verovatno ukazuje na bolje razumevanje da deca ne bi trebalo da budu disciplinovana nasilnim metodama.

MICS 5 je najpouzdaniji izvor informacija o realnom položaju osetljivih grupa i obavlja se periodično na svakih 5 godina. Ovogodišnje istraživanje je uradio Zavod za statistiku Republike Srbije u periodu od 1. Aprila do 30. Maja i obuhvatilo je oko 2000 romskih domaćinstava.

Ovogodišnji podaci jasno ukazuju na potrebu da se intenziviraju mere koje su usmerene na najugroženiju i isključenu decu i porodice u cilju poboljšanja životnog standarda i smanjenja nejednakosti.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*