Dragan Novović – TITO NIJE OPROSTIO RATNU ŠTETU SR NEMAČKOJ

Dragan Novović – TITO NIJE OPROSTIO RATNU ŠTETU SR NEMAČKOJ

Gospodin Bajram Haliti
NOVINSKO IZDAVAČKA AGENCIJA ROMA

Poštovani gospodine Haliti,

Kako se i danas postavlja pitanje pravne prirode kredita „Kapitalhilfe“, koji je po sporazumu između Josipa Broza Tita i Vilija Branta, SFRJ dobila od SR Nemačke 1974.godine, i traži se odgovor da li je tim sporazumom SR Nemačkoj oproštena ratna šteta iz Drugog svetskog rata, u prilogu dostavljam referat na tu temu sa predlogom da u integralnom tekstu bude objavljen u narednom on-line izdanju NIAR.

Srdačan pozdrav!!!

TITO NIJE OPROSTIO RATNU ŠTETU SR NEMAČKOJ
Pravna priroda Sporazuma o pomoći u kapitalu zv.”Kapitalhilfe”

Na osnovu Sporazuma iz 1973.godine između tadašnjeg predsednika SFRJ Jugoslavije Josipa Broza Tita i predsednika Vlade SR Nemačke Vilija Branta, SR Nemačka je odobrila Jugoslaviji novčana sredstva u iznosu od ukupno 1 (jedne) milijarde Nemačkih maraka.

U Protokolima i sporazumima o kreditu, koje su 1972, 1973. i 1974. godine potpisale vlade SR Nemačke i SFRJ, koji su deponovani u Narodnoj banci Jugoslavije, a sada se nalaze u trezoru Narodne banke Srbije, navedeno je da se krediti odobravaju u cilju razvijanja dugoročne privredne saradnje dve zemlje, tako da se obeštećenje žrtvama nacističkog terora ne pominje.

Ovi krediti otplaćivani su u skladu sa odredbama sporazuma iz 1973. i 1974. godine, zatim po osnovu sporazuma o refinansiranju koje je SFRJ potpisala u periodu od 1985. do 1989. godine do uvođenja sankcija SR Jugoslaviji od strane međunarodne zajednice (31. maj 1992. godina), a nakon ukidanja sankcija obaveze po predmetnim kreditima bilateralno su regulisane 2002. godine i redovno se servisiraju.

Činjenica je da je Sporazumom praćen dodatnim protokolom nazvanim “Ed memoar”, ali je isto tako činjenica da taj memair nikada nije stavljen na uvid javnosti niti je u posedu Narodne banke Srbije, i njegov integralni tekst nikada nije objavljen ni u jednom službenom glasilu Jugoslavije ili njenih članica.

Ovim putem ukazujem se da su niže navedene informacije i podaci o finansijskim kreditima koje je SR Nemačka odobrila SFRJ 1973. i 1974. godine u ukupnom iznosu od DEM 1 mlrd (,,Kapitalhilfe“) prikazani na osnovu raspoložive arhivirane dokumentacije Narodne banke Jugoslavije koja joj je bila dostupna kao agentu za tehničku realizaciju kredita.

1) Kredit od DEM 300 mln iz 1973. godine

Na osnovu Protokola između Vlade SR Nemačke i Vlade SFRJ o pomoći u kapitalu potpisanog 20. decembra 1972. godine, Narodna banka Jugoslavije, kao agent za tehničku realizaciju kredita, zaključila je Ugovor o kreditu u visini od DEM 300 mln sa Kreditanstalt fur Wiederaufbau (KfW) dana 21. marta 1973. godine na 30 godina (uključujući 8 godina počeka) i godišnjom kamatnom stopom od 2,5%.
Kredit je bio formalno namenski (pomoć u kapitalu), a u suštini finansijski, pošto je SR Nemačka preko KfW odobravala sredstva kredita računu Narodne banke Jugoslavije u formi nadoknade (restitucije) za plaćanja po uvozu robe i usluga iz SR Nemačke izvršena posle 30. juna 1972. godine, koja su iskorišćena za povećanje deviznih rezervi zemlje.

2) Kredit od DEM 700 mln iz 1974. godine

Na osnovu Sporazuma o kreditu od 10. decembra 1974. godine između Vlade SR Nemačke i Vlade SFRJ, Narodna banka Jugoslavije, kao agent za tehničku realizaciju kredita, zaključila je Ugovor o kreditu u visini od DEM 700 mln sa KfW dana 30. decembra 1974. godine na 30 godina (uključujući 10 godina počeka) i godišnjom kamatnom stopom od 2,0%.
U vidu pomoći u kapitalu za nabavku robe, od ukupnog iznosa kredita, odobreno je DEM 350 mln, a preostalih DEM 350 mln kao pomoć za izgradnju projekata energetske prenosne mreže u SFRJ.
Kao i prethodni, i ovaj kredit bio je formalno namenski (pomoć u kapitalu), a u suštini finansijski, tako da su sredstva kredita odobravana računu Narodne banke Jugoslavije na bazi nadoknade (restitucije) i sa njima se raspolagalo kao i sa drugim sredstvima deviznih rezervi zemlje.

Korišćenje sredstava kredita

U skladu sa tadašnjim pozitivnim propisima, Narodna banka Jugoslavije odobravala je kredite na osnovu dinarske protivvrednosti primljenih deviza republikama i pokrajinama pod istim uslovima utvrđenim sporazumima o kreditu potpisanim sa KfW, preko poslovnih banaka koje su dinarska sredstva plasirala krajnjim korisnicima.
Na taj način, odobreni su krediti za izgradnju prenosne električne mreže u dinarskoj protivvrednosti DEM 350 mln elektroprivrednim preduzećima u SFRJ (50% ukupnog iznosa kredita), dok je preostalih 50% raspoređeno na druge korisnike.
Otplata duga (glavnice, kamate i drugih troškova) prema inokreditoru realizovana je na način što su korisnici kredita obezbeđivali dinare na osnovu kojih su na deviznom tržištu kupovane devize za servisiranje obaveza prema inostranstvu.

3) Regulisanje duga država sukcesora bivše SFRJ prema SR Nemačkoj

Sve države sukcesori bivše SFRJ (osim SRJ) regulisale su obaveze po kreditima iz 1973. i 1974. godine sa SR Nemačkom u periodu pre potpisivanja Sporazuma o pitanjima sukcesije od 29. juna 2001. godine. Prilikom regulisanja obaveza primenjen je ključ Međunarodnog monetarnog fonda određen u skladu sa procentualnim učešćem svake republike bivše SFRJ u kvoti MMF: Hrvatska – 28,49%, Slovenija – 16,39%, Bosna i Hercegovina – 13,20%, Makedonija – 5,40%, SR Jugoslavija – 36,52%.

SR Jugoslavija regulisala je svoj deo duga prema SR Nemačkoj (36,52%) potpisivanjem Sporazuma o preuzimanju, smanjenju i reprogramiranju spoljnog duga dana 15. marta 2002. godine u okviru Pariskog kluba poverilaca.

Nakon prestanka postojanja SRJ odnosno državne zajednice Srbija i Crna Gora, Republika Srbija potpisala je bilateralni sporazum sa SR Nemačkom dana 12. decembra 2007. godine kojim je preuzela pripadajući deo duga po pomenutim kreditima KfW primenom ključa za podelu nealociranih finansijskih prava i obaveza utvrđenog Sporazumom između Republike Srbije i Crne Gore o regulisanju članstva u međunarodnim finansijskim organizacijama i razgraničenju finansijskih prava i obaveza od 10. jula 2006. godine (94,12% – Srbija i 5,88% – Crna Gora).

Republika Srbija redovno servisira obaveze prema SR Nemačkoj po osnovu potpisanog bilateralnog sporazuma.

Iz navedenog sledi da se “Kapitalhilfe” kao ugovor o kreditu po svojoj pravnoj prirodi, ali ni po nameni, ne može poistovećivati sa plaćanjem ratne štete, jer iako dobijen pod povoljnijim uslovima, ipak se uredno vraća uz plaćanje kamate, pa se ni SR Nemačka ne može po tom osnovu osloboditi od plaćanja obeštećenja žrtvama i naslednicima žrtava fašizma iz Drugog svetskog rata.

18. avgust 2014.godine Dragan Novović

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*