PROBLEM ROMA KAO RAVNOPRAVNIH GRAĐANA

5. Novembar 2018. – Sagledavajući poluvekovnu borbu I aktivizam romske intelektualne elite za međunarodno definisan status Roma mogu se doneti sledeće ocene:

1. U ranim fazama (pre pojave romske intelektualne elite I romskog pokreta) inicijative romskih predstavnika su uglavnom bile usmerene ka snu o sopstvenoj državi I nezavisnoj teritoriji što u to vreme nije bilo u potpunosti nerealno, ali posle 2. svetskog rata je postalo ravno utopiji, bez detaljne elaboracije zašto.

2. Formiranjem romske intelektualne elite 60-tih godina, 20. veka stvorila se elementarna pretpostavka za koheziju naučne I nacionalne svesti Roma I potrebe da se reše nerešeni recidivi prošlosti. Sve do 4. svetskog Kongresa Roma postojao je visok stepen jedinstva u proceni strategije razvoja romskog pokreta I aktivnosti usmerene ka Indiji od koje se očekivalo da politički prizna Rome kao svoju dijasporu čime bi ih izjednačili sa svim drugim narodima na planeti. Tektonski poremećaji u Centralnoj I Istočnoj Evropi I nestajanje komunizma, raspad do tada postojećih država I saveza, osetili su se I u samom romskom pokretu. Nove ideje I inicijative koje su se periodično pojavljivale od strane nove romske intelektualne elite I od neRoma ne samo da su bile nerealne (neke I na ivici apsurda) već su se direktno odrazile I na jedinstvo unutar romskog pokreta I Internacionalne romske Unije (IRU). Time je u velikoj meri oslabljen politički I institucionalni uticaj IRU I romskog pokreta uopše pogotovu u pravcu primarnog cilja, a to je definisanja statusa Roma kao naroda u skladu sa standardima međunarodnog prava.

3. Stritknim odvajanjem problema Roma kao ravnopravnih građana I državljana država u kojima žive od problema rešavanja nacionalnog statusa Roma u svetskim razmerama, kao autohtonog naroda koji je po poreklu indijska dijaspora, romski pokret će se vratiti na pravi I jedini put I povratiti koehziju romske intelektualne elite koju je imao prilikom osnivanja. U tom procesu moraju se pažljivo birati saveznici I mora se raskrstiti sa “profesionalnim Romima”, odnosno sa Romima koji parazitiraju u nevladinom sektoru na problemima Roma sa kojima niti znaju, niti hoće da ih rešavaju, ali trguju sa njima na pijaci donatora I sponzora, sa lažnim liderima, kvazi-naučnicima, korumpiranim političarima I slično.

4. Povezati se sa saveznicima u Indiji u akademskom sektoru koji se bave problemom romskog porekla I uz njihovu pomoć ostvariti stalnu komunikaciju sa Vladom Indije u cilju formiranja jednog koordinacionog tela koje bi realno sagledalo mogućnost da jednog dana u bliskoj budućnosti Indija prizna Rome kao svoju dijasporu. Da bi se to ostvarilo potrebno je usvojiti novu Strategiju I Akcioni plan I formirati unutar romskog pokreta Radnu grupu koja bi radila na realizaciji istog. Odbaciti sve romantičarske I nerealne inicijative poput samostalne države I romskih ili indijskih pasoša za Rome ili apsurdne poput ideje o statusu domorodaca koja je takođe bila u opticaju jedno kratko vreme. Nasuprot tome potrebno je predočiti Indiji krucijalnu važnost za Rome njihovog priznanja da su Romi indijska dijaspora, ali I benefite kroz ekonomsko I političko približavanje I investicije romskih privrednika na teritoriji Indije. Razvejati strahove o povratnoj migraciji, skrivenim posledicama I slično.

Ako bi trebalo da u jednoj rečenici definišemo romski pokret danas rekli bi da je romski pokret u krizi sopstvenog identiteta I da mu je potrebna renesansa I povratak na izvorne principe iz vremena prva tri Kongresa. Kada je reč o komunikaciji sa Indijom potrebno je organizovati Kongres koji bi usvojio Strategiju, Akcioni plan I autorizovao Radnu grupu za implementaciju ovih akata čime bi se stalo na put svim samozvanim I nelegitimnim “predstavnicima Roma” da mešetare I opstruiraju borbu Roma za status jednakih naroda na planeti Zemlji.

Akademik Prof. Dr Bajram Haliti

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*